Azərbaycan poeziyasının unudulmaz nümayəndəsi, Xalq şairi Zəlimxan Yaqubun ömrünün son dönəmlərində qələmə aldığı bu şeir, təkcə bədii fəlsəfəsi ilə deyil, həm də daşıdığı dərin insani duyğularla seçilən unikal bir sənət nümunəsidir. 2016-cı ilin avqust ayında, Təbrizdən ustadı ziyarətə gələn Zülfüqar və Hacıbalaca Abdullahi qardaşlarının görüşü zamanı yaranan bu misralar, şairin vəfalı ömür-gün yoldaşı Sahibə xanıma ünvanlanmış bir sevgi, minnətdarlıq və vida nəğməsidir. Şair ilk misralarda xarici aləmlə daxili aləmin, yəni ev mühitinin kəskin fərqini ortaya qoyur.



deyərək, xaricdə hamının danışa, təriflər yağdıra biləcəyini, lakin gerçək həyatın və ailə ocağının bütün real ağırlığının məhz qadının çiynlərində olduğunu vurğulayır. Zəlimxan Yaqub xəstəliklə mübarizə apardığı o çətin dönəmdə dildə deyilən sözlərin keçici olduğunu, əsl fədakarlığın isə Sahibə xanımın çəkdiyi zəhmət olduğunu səmimi şəkildə etiraf edir. Burada "yükün ağırı" ifadəsi həm fiziki xidməti, həm də böyük mənəvi məsuliyyəti simvolizə edir. Daxili sarsıntılar və xəstəliyin gətirdiyi mənəvi ağrılar şeirin növbəti misralarında daha da dərinləşir.



misrası yaradıcı insanın cismani zəifliklə ruhun əbədiliyi arasında çırpınmasını ifadə edir. Kənar insanların bu daxili fırtınalardan xəbərsiz olduğunu bildirən şair, yeganə sığınacaq və dərdortağı kimi yenə də öz həyat yoldaşını görür. O, dərk edir ki, özü bu dünyadan köçəndən sonra yaşanmış ömrün xatirəsi və həsrəti də ən çox Sahibə xanımı yandıracaq.Bu əsər həm də Sahibə xanımın simasında dahi bir Azərbaycan qadınının, ana və xanım obrazının ümumiləşdirilməsidir.



misrası onun həyat müdrikliyini, xəstə ilə sağın dilini tapmaq isə onun sonsuz səbrini və şəfqətini göstərir. Şeirin yazılma tarixinə səbəb olan Təbriz qonaqlarının ziyarəti də məhz bu məqamda bədii əksini tapır. Zəlimxan Yaqub qonaqpərvərliyi ilə tanınan evinin reallığını təsvir edir: ocağın qonaq-qaralı olmasının şərəfi ustadın olsa da, o qonaqları qarşılamaq, ağırlamaq yükü və izzəti yenə də xanımın üzərinə düşür.Şairin xanımına qarşı bəslədiyi dərin məhəbbət bəşəri bir istiliklə təsvir olunur.



misrası ilə o, fiziki cəhətdən zəifləsə də, mənəvi aləminin hələ də isti və sevgi dolu olduğunu bildirir.
Ömür-gün yoldaşının inciməsini, acı çəkməsini istəməyən ustad şair, ona təsəlli verərək gələcəyə boylanır.

Ailənin, övladların və gələcək nəsillərin Sahibə xanıma göstərəcəyi tükənməz sevgi və hörmətin məhz onun bu gün çəkdiyi əziyyətlərin bəhrəsi olacağını müjdələyir.



Şeirin kulminasiya nöqtəsi və fəlsəfi yekunu isə qaçılmaz sonla barışmaqdır. Şair taleyi ilə barışsa da, fiziki yoxluğundan sonranı da düşünür. "Ən böyük rəhməti sənə düşəcək" misrası mistik bir mənaya sahibdir: xalqın Zəlimxan Yaqub ruhuna oxuyacağı dualar, sevgi və rəhmət, onun xatirəsini layiqincə yaşadan və ona qulluq edən vəfalı həyat yoldaşının da üzərinə nur kimi yağacaqdır. Şair öz rəhmətini xanımına miras qoyur. Zəlimxan Yaqubun bu şeiri sadəcə bir poeziya nümunəsi deyil, bəşəri bir vəfa bəyannaməsidir. Ustad şair sənətkar ucalığı ilə yanaşı, bir həyat yoldaşı kimi Sahibə xanımın qarşısında baş əyir, onun əməyini əbədiləşdirir. Hər bənddə "sənə düşəcək" rədifinin təkrarlanması, gələcək çətinliklərin xəbərdarlığı olmaqla bərabər, həm də bu missiyanı yalnız və yalnız güclü, fədakar və müqəddəs bir Azərbaycan qadınının daşıya biləcəyinə olan sonsuz inamın ifadəsidir. Bu şeir, böyük sənətkarın öz həyat yoldaşının adına ucaltdığı ən gözəl mənəvi abidədir.

Hüseyn İsaoğlu, yazıçı-publisist,
AYB-nin və AJB-nin üzvü.