Dünyanın elə qəribə nizamı, Allahın elə qəliz hesabı var ki, bəzən ən gur, ən səs-küylü adamlar bu həyatdan səssiz-səmirsiz ötüb keçir, amma bəzi adamlar da var, özləri sakit yaşayır, gedişləri ilə elə bir sükut yaradırlar ki, o sükutun səsi qulaqları batırır. Keçmiş iş yoldaşım, veteran döyüşçü Rəşad Baxşəliyev məhz elə adamlar nəslindəndir. Ömrünü vərəqlərlə səngərlər arasında yarıbölən, qələminin mürəkkəbini barıt qoxusuna, barıt qoxusunu sözün ismətinə qatan Vətən oğlu.



Rəşada baxanda mən o daxili coğrafiyanın ən bütöv, ən təmiz xəritəsini görürdüm. Bilirsiniz, bu gün yazı masasının arxasında oturub Vətəndən yazmaq asandır – mürəkkəb qurtarar, təzəsini tökərsən, kağız korlanar, cırıp atarsan. Amma döyüş vaxtı gələndə, o yazı masasını səngərlə, qələmi isə avtomatla əvəz etmək hər adamın qabiliyyəti, hər ürəyin hünəri deyil.
Rəşad 2020-ci ilin o müqəddəs payızında durub düz ölümün gözünün içinə yeridi; Qubadlının azad olunması uğrunda döyüşlərdə bir zabit kimi tarix yazdı. Sonra yenidən doğma "Azərbaycan" qəzetinin redaksiyasına, öz şöbə müdiri masasına qayıtdı. Çiynində müharibənin görünməyən qəlpələri, ürəyində isə o döyüşlərin ağır, susqun xatirələri ilə...



Bəzi insanlar var ki, onların taleyi bütöv bir xalqın taleyi ilə düyünlənir. Rəşad Baxşəliyev də mətbuatımızın o nadir incilərindən idi ki, onun xarakteri həm Masazırın torpağı qədər ağır, həm də mürəkkəb kimi təmiz idi. Jurnalistika onun üçün, sadəcə, peşə, dolanışıq yeri deyil, bütöv həyat fəlsəfəsi idi. Uzun illər "Şərq" qəzetində, daha sonra isə dövlətin baş mətbu orqanı olan "Azərbaycan" qəzetində çalışarkən o, heç vaxt konyunkturun, yalanın dalınca qaçmadı. Onun yazılarında da, xislətində də bir Qarabağ havası, bir Mingəçevir dözümü, bir Azərbaycan bütövlüyü var idi.
Rəşad sözü bəzəyib bazara çıxaranlardan olmadı; o, sözü olduğu kimi, çılpaq və dürüst yazdı. Çünki bilirdi ki, saxta cümlələrlə qurulan divar ilk fırtınadaca uçub gedər. Amma onun əsl böyüklüyü 44 günlük Vətən müharibəsi başlayanda üzə çıxdı.
Dünənə qədər redaksiya otağında gənc jurnalistlərə cümlə qurmağın sirlərini öyrədən o sakit, təmkinli şöbə müdiri, birdən-birə səngərdə düşmənə dərs keçən zabitəli zabitə çevrildi. Rəşad Baxşəliyev üçün Vətəni sevmək bəlağətli çıxışlar etmək deyil, onun uğrunda canını ortaya qoymaq idi. O, Qubadlı dağlarında, çətin döyüş şəraitində həm əsgərlərinə komandirlik etdi, həm də hər an ölümün nəfəsini hiss edərək ləyaqətini qorudu.



Yazıçı gözü ilə baxanda görürsən ki, bəzi insanların ömrü bütöv bir romandır, sadəcə tale onun son fəslini çox erkən, cəmi 48 yaşında qəfil bir ürək tutması ilə nöqtələyir. O qorxmaz ürək döyüş meydanında tankların, mərmilərin səsindən qorxub dayanmadı, amma görünür, dünyadakı haqsızlıqların, insan ağrılarının yükünə tab gətirə bilmədi, qəfildən kiridi.
Ölkə Prezidenti, Ali Baş Komandan İlham Əliyevin müvafiq sərəncamı ilə təltif edildiyi "Tərəqqi" medalı və digər hərbi mükafatlar onun, sadəcə, döşünə taxılan nişanlar yox, o ləyaqətli ömrün, sarsılmaz mənəviyyatın ədəbi möhürü oldu. Amma Rəşad heç vaxt bu mükafatlarla öyünmədi, döşünə döymədi. Müharibədən qayıdandan sonra da o sakit, təvazökar qazi olaraq qaldı. Redaksiyada onunla qarşılaşanlar bəzən unudurdular ki, qarşılarındakı bu təmkinli adam bir neçə ay əvvəl odun-alovun içindən çıxıb.
Onun vaxtsız gedişi təkcə ailəsini deyil, bütün mətbuat camiəsini sarsıtdı. Başqa döyüşçülər, veteranlar, qazilər kimi, Rəşad da bu dünyadan incimədən, kimsəni incitmədən, sadəcə, bir ulduz kimi axıb getdi. Amma arxasında elə bir irs qoydu ki, onu unutmaq sadəcə nankorluq olardı.

DÖYÜŞ YOLDAŞLARININ XATİRƏLƏRİNDƏ

Uzun illik mətbuat təcrübəmə və psixologiyanı qismən bildiyimə görə, adamın içini oxumağı, onun daxili coğrafiyasını bədii xəritəyə köçürməyi yaxşı bilirəm. Rəşad Baxşəliyev haqqında danışanda isə o coğrafiyanın ən sıldırım, ən məğrur zirvəsi onun döyüş yoldaşlarının, səngər qardaşlarının xatirələrində ucalır. Çünki insanı redaksiyada qələm, kabinetdə kreslo tanıdar, amma səngərdə - ölümün nəfəsi adamın üzünü yalayıb keçəndə - insanı, sadəcə, öz xisləti bəyan edər.
Baxşəliyevin müharibə cığırlarında buraxdığı izlər, onun tabeçiliyində olan 70-dən artıq əsgərin dilində bu gün bütöv bir dastana çevrilib.
Rəşadın əsgərləri onun haqqında danışarkən ilk növbədə bu xüsusi mənəvi bağdan söz açırlar. Döyüş yoldaşları xatırlayırlar ki, Şuşanın sıldırım qayalıqlarında, dumanlı dağlarında Rəşad Baxşəliyev 70 nəfərlik bölüyün sadəcə əmr verən zabiti deyil, həm də hər bir əsgərin hamisi, mənəvi dayağı və böyük qardaşı idi.
"Müharibənin elə anları olurdu ki, barıt tüstüsündən göz-gözü görmürdü. Soyuq, şaxta, üstəlik də hər tərəfdən yağan mərmilər adamın iradəsini sarsıda bilərdi. Amma Rəşad komandir heç vaxt soyuqqanlılığını itirməzdi. O, qələmlə cümlə qurmağın zərifliyini səngərdə insan həyatını qorumağın məsuliyyəti ilə elə birləşdirmişdi ki, biz onun yanında özümüzü tam təhlükəsiz hiss edirdik. Özü ac qalar, payını əsgərə verərdi, özü üşüyər, əsgərin üstünü örtərdi".
Rəşad səngərdə hərbi nizamnaməni quru maddələrlə deyil, insanlıq qanunları ilə tətbiq edirdi. Onun üçün tabeçiliyindəki hər bir əsgər dövlətin ona əmanət etdiyi bütöv tale, anasının bircə dənəsi idi.
Sosial şəbəkələrdə və videoarxivlərdə qorunub saxlanılan, milli folklorumuzun sədaları altında Şuşanın dumanlı zirvələrində əsgərləri ətrafına yığıb onlara ruh verən Rəşad obrazı, əslində Azərbaycan ziyalısının səngər portretidir.
Əsgərlərinin mətbuata açıqlamalarından: "Qubadlıda, Şuşada düşmən üstümüzə gələndə, ya da biz irəli atılanda Rəşad komandirin səsindəki o məğrurluq bizə qorxunu unutdururdu. O, bizimlə, sadəcə, hərbi dildə danışmırdı; o bizə tarixdən, torpağın müqəddəsliyindən elə sözlər pıçıldayırdı ki, sanki hər birimiz bir aslana çevrilirdik. Şuşa dağlarında onun ucaltdığı o hərbi və milli ruh olmasaydı, o soyuq zirvələri fəth etmək ikiqat çətin olardı".


R.Baxşəliyev öz müsahibələrində və döyüş yoldaşları ilə söhbətlərində həmişə bir həqiqəti vurğulayırdı: "Biz irəlilədikcə düşmən silahını, bayrağını, qeyrətini atıb qaçırdı". Onunla çiyin-çiyinə vuruşan zabit dostları qeyd edirlər ki, Rəşadın döyüş taktikası təkcə düşməni məhv etmək deyil, həm də milli ordunun ləyaqətini qorumaq üzərində qurulmuşdu. O, qələbəni qanla yazarkən belə, insani dəyərləri səngərin ən uca yerindən asmışdı.
Müharibə bitdi, Rəşad yenidən dinc həyata, redaksiyadakı işinə qayıtdı. Amma döyüş yoldaşları onunla əlaqəni heç vaxt kəsmədilər. Çünki səngərdə paylaşılan bir tikə quru çörəyin və ölümün gözünə baxarkən edilən duanın bağını bu dünyada heç bir status və zaman qopara bilməz.
Onun 48 yaşında qəfil ürək tutmasından vəfat etməsi xəbəri redaksiya divarlarını sarsıtdığı qədər, onun rəhbərlik etdiyi o 70 əsgərin də evini yıxdı. Dəfnində iştirak edən hərbçi yoldaşları tabutu başında susarkən sanki sətirlər pıçıldayır: “Səngərdə dözən o polad ürək, sən demə, dünyadakı haqsızlıqlara, dost itkilərinə və müharibənin daxildə buraxdığı o ağır qəlpələrə qarşı çox həssas, çox zərif imiş...”
Rəşad Baxşəliyev öz əsgərlərinin yaddaşında Şuşa dumanından boylanan məğrur bir komandir, mətbuatımızın tarixində isə qələmini silah qədər bütöv tutan ləyaqətli bir imza kimi əbədi sığınacaq tapdı. Ruhu şad olsun!



... Amma Rəşad Baxşəliyev elə bir bütöv adam idi ki, onun daxili dünyasını oxumaq üçün xüsusi bir eynəyə ehtiyac yox idi – o, yazısında nə idisə, xislətində də o idi. Rəşadın qəfil gedişindən sonra doğma "Azərbaycan" qəzetinin redaksiyasında, o gur səsli dəhlizlərdə elə bir sükut yarandı ki, o sükutun ağırlığı divarları belə sıxır. İndi o redaksiyada Rəşadın yoxluğu ilə barışmaq məcburiyyətində qalan həmkarlarının, qələm dostlarının vida xatirələri sadəcə bir həmkar itkisi deyil, bütöv bir mənəviyyat sütununun çökməsinin fəryadıdır.



Mətbuat elə bir mühitdir ki, burada hər gün yüzlərlə cümlə doğulur, yüzlərlə fikir çarpışır. Amma bu qaynar qazan daxilində ləyaqəti, təmkinliyi və səmimiyyəti qoruyub saxlamaq hər qələm sahibinə nəsib olmur. "Azərbaycan" qəzetinin əməkdaşları Rəşadın redaksiyadakı o sakit, amma hər kəsə güvən verən varlığını bu gün göz yaşları ilə xatırlayırlar:
"Rəşad redaksiyaya daxil olanda sanki otaqlara bir hüzur gəlirdi. O, şöbə müdiri idi, rəhbər idi, amma biz onun otağına heç vaxt “müdir” yanına gedirmiş kimi getmirdik. Biz səmimiyyətə, dürüstlüyə, Rəşadın o nurlu və təmiz baxışlarına doğru gedirdik. Yazılarımızı təqdim edəndə redaktə xatirinə cümlələrimizə elə zərif toxunurdu ki, yazı korlanmırdı, əksinə, canlanırdı. İndi o otağın qapısından baxanda masanın boşluğunu görmək yox, o boşluğun yaratdığı ağrını daşımaq çətindir..."
Rəşad qəzet səhifələrində konyunkturun, yalanın, süni bəlağətin yox, həqiqətin keşikçisi idi. O, mürəkkəbi bəzəyib bazara çıxaranlardan olmadı; o, sözü olduğu kimi, çılpaq və təmiz saxladı. Həmkarları deyir ki, onun yazılarındakı o təmizlik onun daxili dünyasının kağız üzərindəki fotoşəkli idi.



48 yaşında qəfil ürək tutmasından vəfat edən Rəşadın ölüm xəbəri "Azərbaycan" qəzetinin redaksiyasına bomba kimi düşmüşdü. Həmin gün heç kim yazı yaza, heç kim növbəti nömrənin maketinə baxa bilmirdi. Çünki qəzetin ən bütöv səhifəsi, ən canlı imzası qəfildən qapanmışdı.
Ən yaxın yoldaşlarından Elşən Qəniyevin vidalaşarkən dediyi son sözlər əslində bir vəfa borcu idi: "O, Masazırda, anasının yanında torpağa tapşırılanda biz təkcə bir həmkarı yola salmırdıq. Biz redaksiyamızın vicdanını, səngərimizin ləyaqətini torpağa əmanət edirdik. Rəşadın masası üzərinə qoyulan qərənfillər onun yarımçıq qalmış yazılarının, redaktə olunmamış cümlələrinin simvoludur. Amma o, mətbuat tariximizə elə bir imza qoydu ki, o imzanın mürəkkəbi heç vaxt qurumayacaq".
Torpaq bədəni gizlədə bilər, amma təmiz adı, fədakar ruhu və qələm dostlarının qəlbindəki o işıqlı xatirəni gizlətməyə onun da gücü çatmaz! "Azərbaycan" qəzetinin o boş qalan masası indi hər gün gələnlərə bir həqiqəti pıçıldayır: RƏŞAD BAXŞƏLİYEV BU DÜNYADAN CİSMLƏ KÖÇDÜ, AMMA LƏYAQƏTLİ ÖMRÜN DASTANINI YAZARAQ MƏTBUATIMIZIN ƏBƏDİYYƏT SƏNGƏRİNƏ ÇƏKİLDİ.
Ruhun şad olsun, əziz qardaşımız!
Daşdəmir ƏJDƏROĞLU