AZƏRTAC Əməkdar jurnalist, Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi yanında İctimai Şuranın sədri Firuzə Nadirin otuz iki ildən sonra Bakıdan Ağdama ilk sərnişin qatarının yola düşməsi ilə bağlı təəssüratlarını təqdim edir:

...Səhər tezdən evdən çıxıram. Küçələr bomboşdur. Bakı hələ yuxuludur. Dəmiryol Vağzalına tələsirəm. Ağdama gedəcəm – qatarla. 32 ildən sonra Bakı-Ağdam-Bakı qatarı ilk dəfə yurduna qayıdır. Uşaq kimi sevinirəm. Sonuncu dəfə qatarla Ağdama nə vaxt getdiyimi xatırlaya bilmirəm. İşğaldan əvvəl olub...

Bu da vağzal, bu da Bakı-Ağdam-Bakı qatarı. Qələbəlikdir. Tanış simalar, gülər üzlər. Hamı qucaqlaşıb görüşür, bir-birini təbrik edir...

Saat 7-10-da qatar yerindən tərpənir. Bu tərpəniş çox şeyi yada salır. Biz bu qatarın da yolunu çox gözləmişik. Bu ilk reysin sərnişinləri bu qatara biletlə deyil, illərlə ürəklərində əzizlədikləri xatirələrlə miniblər. Bu qatar indi, sadəcə dəmir relslər üzərində şütüyən bir nəqliyyat vasitəsi deyil, qarabağlıların, ağdamlıların ürək döyüntüsüdür. Bu, səbrin, ümidini itirməyən insanların, bir millətin haqq savaşının qələbəsidir. İndi o təkcə insanları yox, ümidi, həyatı, gələcəyi də qaytarır özü ilə. Bu, qayıdış qatarıdır! Bu, dirçəliş qatarıdır! Bu, tarixə yazılan qürur səhifəsidir, Vətənə dönüşün simvolu, haqqın zəfər çalmasıdır...

Dəmir yolların da sükutu pozulur, vaqonların da səssizliyi yoxa çıxır. Hamı danışır, deyib-gülür, yarımçıq xatirələr dilə gəlir...

...İşğal dövründə “Azmış qatarlar” adlı bir məqalə yazmışdım, qəzetdə çıxmışdı. Azərbaycan Radiosunun “Hekayə axşamı”nda da diktor, Əməkdar artist Sevil Hüseynli səsləndirmişdi onu...

“Bir vaxtlar qatarlar gedərdi Ağdama. Gedərdi və bizi də aparardı. İndi getmir, heç bizi də aparmır. Mən o qatarların birində üz tutmuşdum Bakıya. Həmişəlik gəlməmişdim. Təhsil alıb geri dönəcəkdim. Oxudum və geri qayıtmadım. O vaxt şəhərdə qalmaq da asan deyildi. Bundan ötrü dodağı yeddi yerdən çatlayanlar vardı. Məni təyinatla saxladılar. Qəribədir, nə qədər Ağdama can atsam da, bu təyinatla razılaşdım. Görünür, qismətmiş. Özüm Bakıda, ürəyim Ağdamda qaldı...

Bir vaxtlar qatarlar gedərdi Ağdama. Tez-tez bu qatarlardaca doğmalarımın görüşünə tələsərdim. Sübh tezdən qatar Ağdama çatar-çatmaz, ürəyim atlanardı. Yol yorğunluğu da vecimə gəlməzdi. Aşağıda böyük səadət gözləyərdi məni. Qatardan düşən kimi bəxtəvərcəsinə atamla qardaşımın yanına qaçardım. Əvvəlcə hansının boynuna sarılacağımın fərqinə varmadan elə ikisini də birdən qucaqlayardım. İndi heç biri yoxdu. Müharibə apardı onları...

Bir vaxtlar qatarlar gedərdi Ağdama. İndi nə qatarlar gedir, nə də biz. Hər şey xəyalmış sanki. Uçub gedib uzaqlara. Deyəsən, qatarlar da yollarını azıblar, küsüblər bizdən, perik düşüblər Ağdamdan. Üz tutublar özgə ünvanlara, nə bilim hara, hara... Nə olar, qaytarın geri o yolunu azmış, küsmüş qatarları, üzünü çevirin Qarabağa, səmtini yönəldin Ağdama, qoy qayıtsınlar, bizi də qaytarsınlar Ağdama...”

...Saat 12-də qatar Ağdama yetişir. O dayananda torpaq da dərindən nəfəs alır, təkərlərin altındakı həsrət bitir...

...Yolunu azmış, küsmüş qatarlar geri döndü. Gedənlər qayıtdı. Mən də o qayıdan xoşbəxtlərdənəm. Aşağıda yenə səadət gözləyir məni – bu dəfə azad, dirçələn, yenidən qurulan Ağdamla görüş. Bəxtəvərcəsinə qatardan düşüb Ağdamı bağrıma basıram...

Bu sevinci yaşadanlara eşq olsun!..